Gereedschap voor de vertaler (en anderen die met tekst werken)

Uit: Vertaler in Ondernemersland

Computer Tools: wat heeft een vertaler nodig?swiss army knife
Wanneer je voor jezelf begint (of al even bezig bent) vraag je  je misschien af welke tools je nodig hebt. Er zijn zoveel verschillende computervertaalhulpen, dat het moeilijk is om te bepalen welke echt nuttig zijn. Een overzicht is grofweg onder te verdelen in drie categorieën.

Categorie 1: absolute noodzaak
Tekstverwerking
Een tekstverwerkingsprogramma – zoals Word – spreekt voor zich. Voor de vertaler begint en eindigt alles met tekst.
Spelling en grammatica
Behalve de kennis van de vertaler zelf, moet een eenvoudige spellingcontrole (zoals verwerkt in MS Word) voldoende zijn. Als je dan nog twijfelt, kun je het altijd nog opzoeken in een woordenboek, van papier, elektronisch of online. En wil je echt goed werk afleveren, kies er dan voor om je werk door een andere taalprofessional te laten nakijken.
Het internet
De contacten van de doorsnee vertaler gaan bijna allemaal digitaal. Sommige e-mailprogramma’s hebben moeite met het verzenden van grote bestanden. Die kun je online via allerlei websites versturen. En een snelle internetverbinding is natuurlijk een must. Niets is zo frustrerend als tegen een deadline aanzitten en een minuut moeten wachten op de informatie die je zo hard nodig hebt.
Terminologiemanager
Wat voor tools je ook kiest, als vertaler moet je een manier vinden om terminologielijsten te beheren. Je kunt een simpele tabel maken in een tekstverwerker als Word of een spreadsheetprogramma als Excel. Later kun je deze lijstjes eventueel importeren in een specialistischer softwareprogramma. Maar het kan ook met een database-beheersysteem. Of gebruik een gespecialiseerd softwarepakket (LogiTerm, MultiTerm, Termex), hoewel die vaak prijzig en minder flexibel zijn, zijn ze wel klaar voor gebruik.
Woordenboeken op CD-ROM of online
Vergeleken met gedrukte woordenboeken zijn cd-roms vaak goedkoper en hun zoekmogelijkheden uitgebreider. Een abonnement op woordenboeken online is handig als je veel onderweg bent, en ze zijn altijd up-to-date.

Categorie 2: voor later
Deze tools komen minder vaak voor, zijn soms lastiger onder de knie te krijgen of zijn duurder dan die van categorie 1. Of je ze wilt gebruiken hangt dus af van je persoonlijke voorkeur en omstandigheden.
Tekstzoekmachines
Hiermee kun je makkelijker wegwijs worden in alle tekstdocumenten op je eigen pc en op het internet. Dit wordt ook wel een indexer genoemd: Naturel, ISYS, dtSearch, AltaVista Discovery, enz.
Bitext
Een bitext combineert brontekst met vertaling en kan worden geraadpleegd met behulp van een full-text search tool. Er is hiervoor (nog) geen software verkrijgbaar; vaak zit het verwerkt in andere programma’s.
Spraakherkenning
Deze software (zoals ViaVoice of Naturally Speaking) wordt vaak aangeschaft bij rsi-klachten. Ik heb dit programma onlangs tegen forse korting aangeschaft en na een half uurtje oefenen werkte het uitstekend.
Optical Character Recognition (OCR)
Zo’n programma zit vaak in het pakket wanneer je een scanner aanschaft. Het leest niet-tekstdocumenten en zet ze om in bewerkbare tekst. Dit is een nuttig programma, omdat je wel eens teksten zult vertalen die niet digitaal of alleen als afbeelding (bijv. JPEG) beschikbaar zijn.

Categorie 3: alleen als het écht de moeite waard is
De tools in deze categorie kunnen je productiviteit aanzienlijk verhogen, maar denk goed na over de waarde die ze voor jou hebben.
Desktop publishing (DTP)
Een DTP-programma kan van nut zijn om te voldoen aan de wensen van een klant op het gebied van lay-out of een bepaald type document. Voorbeelden: PDF-converter, PowerPoint, QuarkExpress, PageMaker en HTML-editors.
Fax
Er zijn nog altijd klanten die met een fax werken en het kan daarom een nuttige aanschaf zijn. Maar meestal is er een digitaal alternatief voorhanden (scannen). Zo niet, dan kun je voor een paar euro per maand online een faxnummer aanvragen (gratis voor alleen ontvangst). De fax wordt dan verder per e-mail verstuurd.
Term scanning
Handig als je met grote vertaalbestanden met veel herhalingen werkt. Met term scanning (LogiTerm, TermCruncher) weet je meteen welke termen al eens gebruikt zijn en kun je een glossary aanmaken.
Translation Memory Manager (TMM)
Voornamelijk bedoeld voor vertalingen waarin herhalingen op zinsniveau zitten. Ze zijn vaak kostbaar en complex in het gebruik.

Meer details vind je in de nieuwe uitgave van mijn boek Vertaler in Ondernemersland.

Bovenstaand overzicht is gebaseerd op een artikel van Claude Bédard, een ervaren vertaler en auteur van diverse boeken over vertalen.

Advertenties