Leesvoer, lectuur of literatuur; de zomer is een tijd om weg te dromen.

Vakantietijd is boekentijd. In de bladen, op Twitter, overal wordt gesproken over welke boeken er mee moeten op vakantie, als extra kilo’s in de koffer of, wanneer je liever licht reist, op de moderne e-reader.

ben goed aangekomen
Een paar mooie en vermakelijke reisboeken wil ik jullie niet onthouden:

  • De kunst van het reizen (The Art of Travel) van Alain de Botton is een heerlijk geschreven kijk op het reizen van vroeger en nu.
  • De Reisromans van Adriaan van Dis, over zijn reizen naar o.a. China en Afrika.
  • Vliegen zonder vleugels; een spirituele trektocht door het Verre Oosten, van Tiziano Terzani. Niet zo zweverig als het klinkt, maar met mooie verhalen over de Orient.
  • Brieven, dagboeken en verhalen van Isabelle Eberhardt, een van de eerste vrouwelijke reizigers, die een prachtig beeld schetst van het reizen rond 1900.
  • No shitting in the toilet van Peter Moore. ‘Een gids voor reizigers die alles al een keer hebben meegemaakt en toch niet kunnen wachten totdat ze weer met hun rugzak op stap kunnen. Maar ook een ideale reisgids voor mensen die nooit op reis gaan. In dit boek kunnen ze lezen waarom ze ooit dat wijze besluit hebben genomen.’
  • Niet-al-te-snuggere reizigsters; humoristische reiservaringen, door Rosemary Caperton en anderen. ‘De schrijfsters onthullen hun strijd tegen kruimeldieven en jungle-overstromingen, kribbige beren en gestoorde kalkoenen, woedende menigtes en temperamentvolle nudisten.’
  • Korte ontmoetingen; verhalen over liefde, seks en reizen. ‘Hartstochtelijke vakantieliefdes.’

Het fijne van de meeste van deze boeken is dat ze ‘hapklare brokken’ bevatten. Vaak zijn het korte verhalen of fragmenten, waardoor je ze makkelijk tussen de vakantie-uitjes door leest, zonder de draad kwijt te raken.

Ten slotte wil ik nog even schaamteloos mijn eigen reisverhalen onder de aandacht brengen, voor wie ze nog niet kent. Ik ben een aantal jaren achter elkaar naar Birma geweest en dit land, en vooral de mensen, hebben een diepe indruk bij me achtergelaten.

tn_coverthanaka

Mijn eerste boek, Het masker van thanaka, is een reisgidsachtige beschrijving van alles wat ik gezien heb als toerist, met op de achtergrond mijn reserves ten aanzien van het dictatoriale regime. Maar het gaat ook over mijn ontmoetingen met de mensen, die zo gastvrij waren als mogelijk is in een land waar niets mag.

tn_coverhuis

Mijn huis in Mandalay is een vervolg op het het eerste boek, maar is persoonlijker en gaat verder in op mijn ontmoeting met en mijn liefde voor een fietstaxichauffeur. Een nagenoeg onmogelijke relatie, want afgezien van het feit dat je je affectie in Birma niet openlijk mag tonen, wisten we dat we geen toekomst samen hadden. Het is een prachtige herinnering aan een tijd waaruit we beiden hebben gehaald wat erin zat.

Meer leestips zijn natuurlijk welkom.

Ik wens jullie een fijne zomer en veel leesplezier!

Advertenties

Taalverhalen gezocht!

Voor een jubileumpublicatie ben ik op zoek naar ‘taalverhalen’: anekdotes over gesproken of geschreven taal of over vertalen.

Bron: Getty Images

Dit mag in tekst of in beeld, bijvoorbeeld met een cartoon. Denk aan grappige vondsten in het buitenland, mooie vergeten woorden en hun gebruik of etymologie, bijzondere gesprekken met of tussen mensen (bijvoorbeeld in de trein gehoord) of – voor vertalers – een ongewone vertaalopdracht.

Als jouw taalverhaal wordt geplaatst, word je met naam en toenaam (en eventueel bedrijfsnaam) vermeld en krijg je een gratis exemplaar. Als het een bestseller wordt 😉 , kun je natuurlijk wat meer verwachten.

Stuur me je bijdrage uiterlijk 15 mei 2010 per mail.

Dit wordt een leuk project! Alvast bedankt.

Groet,
Cora

Gereedschap voor de vertaler (en anderen die met tekst werken)

Uit: Vertaler in Ondernemersland

Computer Tools: wat heeft een vertaler nodig?swiss army knife
Wanneer je voor jezelf begint (of al even bezig bent) vraag je  je misschien af welke tools je nodig hebt. Er zijn zoveel verschillende computervertaalhulpen, dat het moeilijk is om te bepalen welke echt nuttig zijn. Een overzicht is grofweg onder te verdelen in drie categorieën.

Categorie 1: absolute noodzaak
Tekstverwerking
Een tekstverwerkingsprogramma – zoals Word – spreekt voor zich. Voor de vertaler begint en eindigt alles met tekst.
Spelling en grammatica
Behalve de kennis van de vertaler zelf, moet een eenvoudige spellingcontrole (zoals verwerkt in MS Word) voldoende zijn. Als je dan nog twijfelt, kun je het altijd nog opzoeken in een woordenboek, van papier, elektronisch of online. En wil je echt goed werk afleveren, kies er dan voor om je werk door een andere taalprofessional te laten nakijken.
Het internet
De contacten van de doorsnee vertaler gaan bijna allemaal digitaal. Sommige e-mailprogramma’s hebben moeite met het verzenden van grote bestanden. Die kun je online via allerlei websites versturen. En een snelle internetverbinding is natuurlijk een must. Niets is zo frustrerend als tegen een deadline aanzitten en een minuut moeten wachten op de informatie die je zo hard nodig hebt.
Terminologiemanager
Wat voor tools je ook kiest, als vertaler moet je een manier vinden om terminologielijsten te beheren. Je kunt een simpele tabel maken in een tekstverwerker als Word of een spreadsheetprogramma als Excel. Later kun je deze lijstjes eventueel importeren in een specialistischer softwareprogramma. Maar het kan ook met een database-beheersysteem. Of gebruik een gespecialiseerd softwarepakket (LogiTerm, MultiTerm, Termex), hoewel die vaak prijzig en minder flexibel zijn, zijn ze wel klaar voor gebruik.
Woordenboeken op CD-ROM of online
Vergeleken met gedrukte woordenboeken zijn cd-roms vaak goedkoper en hun zoekmogelijkheden uitgebreider. Een abonnement op woordenboeken online is handig als je veel onderweg bent, en ze zijn altijd up-to-date.

Categorie 2: voor later
Deze tools komen minder vaak voor, zijn soms lastiger onder de knie te krijgen of zijn duurder dan die van categorie 1. Of je ze wilt gebruiken hangt dus af van je persoonlijke voorkeur en omstandigheden.
Tekstzoekmachines
Hiermee kun je makkelijker wegwijs worden in alle tekstdocumenten op je eigen pc en op het internet. Dit wordt ook wel een indexer genoemd: Naturel, ISYS, dtSearch, AltaVista Discovery, enz.
Bitext
Een bitext combineert brontekst met vertaling en kan worden geraadpleegd met behulp van een full-text search tool. Er is hiervoor (nog) geen software verkrijgbaar; vaak zit het verwerkt in andere programma’s.
Spraakherkenning
Deze software (zoals ViaVoice of Naturally Speaking) wordt vaak aangeschaft bij rsi-klachten. Ik heb dit programma onlangs tegen forse korting aangeschaft en na een half uurtje oefenen werkte het uitstekend.
Optical Character Recognition (OCR)
Zo’n programma zit vaak in het pakket wanneer je een scanner aanschaft. Het leest niet-tekstdocumenten en zet ze om in bewerkbare tekst. Dit is een nuttig programma, omdat je wel eens teksten zult vertalen die niet digitaal of alleen als afbeelding (bijv. JPEG) beschikbaar zijn.

Categorie 3: alleen als het écht de moeite waard is
De tools in deze categorie kunnen je productiviteit aanzienlijk verhogen, maar denk goed na over de waarde die ze voor jou hebben.
Desktop publishing (DTP)
Een DTP-programma kan van nut zijn om te voldoen aan de wensen van een klant op het gebied van lay-out of een bepaald type document. Voorbeelden: PDF-converter, PowerPoint, QuarkExpress, PageMaker en HTML-editors.
Fax
Er zijn nog altijd klanten die met een fax werken en het kan daarom een nuttige aanschaf zijn. Maar meestal is er een digitaal alternatief voorhanden (scannen). Zo niet, dan kun je voor een paar euro per maand online een faxnummer aanvragen (gratis voor alleen ontvangst). De fax wordt dan verder per e-mail verstuurd.
Term scanning
Handig als je met grote vertaalbestanden met veel herhalingen werkt. Met term scanning (LogiTerm, TermCruncher) weet je meteen welke termen al eens gebruikt zijn en kun je een glossary aanmaken.
Translation Memory Manager (TMM)
Voornamelijk bedoeld voor vertalingen waarin herhalingen op zinsniveau zitten. Ze zijn vaak kostbaar en complex in het gebruik.

Meer details vind je in de nieuwe uitgave van mijn boek Vertaler in Ondernemersland.

Bovenstaand overzicht is gebaseerd op een artikel van Claude Bédard, een ervaren vertaler en auteur van diverse boeken over vertalen.

Blijf jezelf vernieuwen

In elk vak is het belangrijk om jezelf te blijven ontwikkelen, maar in het vertalersvak misschien nog wel meer. Als vertaler krijg je met allerlei technologische ontwikkelingen te maken, maar ook de taal zelf evolueert (hoewel ik hoop dat ‘hun hebben’ nooit ingeburgerd zal raken). Bovendien is het goed om je te specialiseren, je te onderscheiden van al die andere vertalers. Specialiseren betekent niet per se beperken, zoals velen denken. Het helpt je te focussen en nieuwe markten aan te boren. Als jij als een expert op een bepaald vakgebied wordt gezien, kan dat je alleen maar meer klanten en opdrachten opleveren.

foto Louise Dahl-Wolfe De kennis heb je misschien al in huis, maar het is goed om ook een certificaat te halen om je aantoonbaar als deskundige te profileren.

Om jezelf verder te ontwikkelen en de kans op opdrachten te vergroten, kun je ook overwegen om een taal erbij te gaan leren, een journalistieke opleiding of schrijfcursussen te volgen of je te verdiepen in de literatuur- of een andere wetenschap (Nederlands of een andere taal).

Een paar tips:

  • Reserveer tijd in je agenda om te ‘leren’. Dat kan ook zijn het lezen van vak- of andere literatuur.
  • Houd ogen en oren open. Volg op twitter of via blogs bijvoorbeeld mensen van buiten je vakgebied of koop eens een tijdschrift dat je normaal niet zou lezen. Je steekt er beslist iets van op.
  • Leer van de meesters. Volg het werk van topvertalers of -schrijvers. Ga eens naar een van hun lezingen. Of vraag of een van hen je mentor wil zijn bij een studie of project.
  • Vraag om kritiek. Vraag je klanten om feedback, maar vraag ook eens commentaar van een collega-vertaler of een totale buitenstaander.
  • Volg een cursus of opleiding. Hieronder volgen een paar vakgebieden waarin je je als vertaler kunt specialiseren.

Technisch
ICT-kennis wordt natuurlijk veel gevraagd, zoals voor software handleidingen, maar ik heb ook wel eens iets vertaald over industriële pompen en over ov-chipkaartsystemen.

Medisch en paramedisch
Hier is fouten maken natuurlijk niet geoorloofd. Het kan levens kosten – en dat is ook al eens gebeurd door toedoen van een slechte vertaling. Belangrijk is een gedegen kennis van de medische terminologie. Cursussen zijn te volgen bij de grote ziekenhuizen of bij onderwijsinstellingen als LOI, NTI, enz. Specifieker zijn de cursussen Medisch Vertalen van Medilingua of via Vertaalweb of Teamwork.

Juridisch
Ook hier is een exacte vertaling cruciaal. Je kunt je schriftelijk verbeteren in het juridische taalgebruik door zelfstudie, maar het is ook mogelijk je te specialiseren als gerechtstolk of -vertaler via de Stichting Instituut voor Gerechtstolken en -Vertalers (SIGV). Er is ook een cursus speciaal voor Engels-Nederlands/Nederlands-Engels.

Marketing en reclame
Als je hierin bent gespecialiseerd, ben je een beetje een copywriter onder de vertalers. Heel belangrijk is het om commercieel te denken en te weten hoe je met teksten kunt verkopen. Volg een cursus copywriting of andere schrijfcursussen. Zelf heb ik diverse schrijfcursussen gevolgd bij de Hogeschool Utrecht.

Literair vertalen
Voor veel vertalers een aantrekkelijke specialisatie. Waar kun je immers je creativiteit beter kwijt dan in de vertaling van een mooie roman? Het is echter ook een moeilijk vak, je moet een lange adem hebben om een heel boek te kunnen vertalen en het verdient aanzienlijk minder goed dan de commerciële opdrachten. Er is een tweejarige opleiding aan de Verstalersvakschool in Amsterdam gevolgd. Deze is vrij nieuw. Ik behoorde tot een van de eerste studenten.

Is het plagiaat als het gratis, anoniem en vrij verkrijgbaar is?

Schrijver en journalist Pierre Assouline [en] heeft op de website van de Franse krant Le Monde een literatuurblog. Onlangs schreef hij een artikel over plagiaat [fr], waarvan hieronder mijn vertaling.

Bij het zoeken naar een afbeelding viel het me op dat ik zelden de bron ervan kon vinden. Zo ook niet van deze.

“Zeg nou eerlijk, fraai is het niet: Chris Anderson, hoofdredacteur van Wired magazine, een van de goeroes die nadenkt over de toekomst van de blogosfeer, en de uitvinder van het concept ‘Long Tail’, is in het Web verstrikt geraakt. En omdat online alles sneller gaat dan elders, komen zijn excuses [en], met name via zijn blog [en], tegelijkertijd naar buiten met een affaire van plagiaat waaraan hij zich schuldig heeft gemaakt. Voor zijn nieuwe boek Gratis; nieuwe economie in de digitale tijd, dat volgende maand [in Nederland] verschijnt, heeft hij inderdaad ruimschoots geput uit Wikipedia zonder zijn bronnen te noemen, aldus The Virginia Quarterly Review [en], die er bewijzen van heeft. We kunnen naar hartenlust discussiëren om erachter te komen of een gezamenlijke encyclopedie, waarin de artikelen per definitie anoniem zijn, eigenlijk wel een bron is zoals die meestal wordt gezien door historici. Maar toch, het op grote schaal kopiëren en plakken van teksten die we niet zelf hebben geschreven, dat geeft geen pas.

Hij bekende met een ‘mea culpa[en] en verwees naar een warrige communicatie tussen hem en zijn uitgever over de manier waarop hij Wikipedia had geciteerd. Desondanks zet dit je, indirect, aan het denken over de gratis beschikbaarheid van online kennis en knowhow, het onderwerp van zijn nieuwe boek… Omdat hij het nu heeft gecorrigeerd, zou hij er een nieuw hoofdstuk aan kunnen toevoegen: Mijn eigen ervaring. Dit is meteen een goede gelegenheid om je af te vragen hoe het zit met auteursrechten zonder auteurs, en wat er dan gebeurt met het begrip plagiaat of, liever gezegd, met ‘volledige of gedeeltelijke imitatie’. Toch, het is niet de eerste keer dat een essayist beschuldigd wordt van het rijkelijk en woord voor woord lenen van Wikipedia, inclusief de fouten, en zonder vermelding. Ja ja, het zijn niet alleen de studenten die het doen…”

Op Netters.nl staat wat je kunt doen als je ontdekt dat iemand tekst of andere content van je heeft ‘overgenomen’.

Reblog this post [with Zemanta]

Woorden voor de Ander

Vandaag een eerbetoon aan de Ander. De Ander die stimuleert, aanmoedigt. De Ander die complimenteert. De Ander die in je gelooft en er voor je is, ook als het minder gaat. De Ander die jou bevestigt of een spiegel voorhoudt. Vaak zonder het te beseffen.

letterhug Als die Ander er niet steeds weer was geweest, was ik nooit voor mezelf begonnen, had ik nooit die ene juiste beslissing genomen, had ik misschien nu nog in die put gezeten, was ik aan mezelf blijven twijfelen. De Ander is er met een duwtje in de rug, met een glimlach, met een etentje, met geld, met vertrouwen en met veel liefde.

Dank dus, aan de Ander. Ik hoop dat ik ook een keer die Ander kan zijn. Voor jou, als ode, deze woorden:

Pour amis
j’ai des mots
Que l’on a jamais dits
Mais je découvrirai aussi
Des mots tendres, et des mots
Qui dormaient jusqu’alors…

Voor vrienden
Heb ik woorden
Die nog nooit zijn uitgesproken
Maar ik zal ook woorden ontdekken
Die teder zijn, en woorden die
Voorheen leken te slapen…

(Uit: Les Mots van Yves Duteil)

Een aantal van mijn Anderen zijn Wim, Tom, Emmy, Ria, Gert-Jan en bovenal mijn moeder.

Jij hebt vast ook Anderen. Ik zou het leuk vinden om te horen wat ze voor je betekenen.

De schrijver als marketeer

Met de huidige publicatiemethodes heb je als schrijver eigenlijk geen uitgever meer nodig. Je boek (laten) maken – digitaal of op papier – is een makkie, maar hoe zet je het zonder hulp van een uitgeverij in de markt? Hier volgen een paar tips over hoe je via het internet ruchtbaarheid kunt geven aan je boek.

Nog voordat je de eerste letter op papier zet
Het marketingproces van je boek begint al voordat je het gaat schrijven. Voor je start, kun je via het internet een aantal dingen doen:

Een netwerk opzetten Het allerbelangrijkste is dat je zo vroeg mogelijk begint met het leggen van contacten. Als je hier pas mee begint wanneer je boek gepubliceerd wordt, kun je niet verwachten dat iedereen het meteen met open armen ontvangt. Begin nu al met het bouwen aan solide relaties, zodat je naam en geloofwaardigheid opbouwt en steun krijgt wanneer je boek over bijvoorbeeld een jaar uitkomt.
MarktonderzoekWie is er straks geïnteresseerd in jouw boek, waar vind je dit publiek en hoe kun je het bereiken?
Concurrentieanalyse
– Welke andere boeken zijn er over dit onderwerp, hoe worden ze in de markt gezet en hoe goed doen ze het?
LerenVolg online cursussen, leer van andere schrijvers en van uitgevers, en ontdek de verschillende keuzes en uitdagingen die je kunt tegenkomen bij het schrijven en marketen van een boek.

kiosk







Terwijl je schrijft
Er zijn maar weinig boeken die worden geschreven door slechts een persoon zonder enige hulp van anderen. Voor het schrijven van non-fictieboeken is onderzoek nodig om ze betrouwbaar en informatief te maken. En ook fictieschrijvers hebben ideeën nodig en een stimulans door contact met anderen. Deze zaken kun je ook online vinden:

Schrijversfora – Veel grote steden hebben schrijversclubs en ook online vind je er veel. Je kunt hier gaan zoeken op genre, in plaats van op regio of stad.
Online communities per onderwerpJe hebt marktonderzoek gedaan en je weet waar je doelgroep ‘rondhangt’. Daar moet je zelf dan ook maar wat gaan rondhangen. Leer de mensen kennen: wat motiveert ze, wat zijn populaire onderwerpen? Misschien kun je er ook nog ideeën opdoen voor je verhaal.

Klaarmaken voor uitgave
Sommige mensen hebben al een uitgever nog voor ze beginnen. Sommigen schrijven eerst het boek en gaan er dan maandenlang (of jarenlang) mee leuren bij uitgeverijen. De meerderheid zit daar zo’n beetje tussenin. Je kunt online veel hulp krijgen tijdens dit proces:

Een uitgeefmethode kiezenZoek contact met schrijvers die een soortgelijk project hebben voltooid en vraag om hun ervaringen. Leer van hun goede praktijken én van hun fouten bij de verschillende uitgeefmethodes (in eigen beheer, POD (Printing On Demand), via een kleine of grote uitgeverij). Zorg dat je van meerdere mensen informatie krijgt.
Aanbevelingen bij uitgevers – Er zijn tegenwoordig zoveel mensen die een boek (proberen te) schrijven en de markt is zo vol, dat het moeilijk kan zijn om een uitgever te vinden. Een persoonlijke aanbeveling zal je niet direct aan een contract helpen, maar kan ervoor zorgen dat er in ieder geval naar je manuscript wordt gekeken, in tegenstelling tot de honderden anderen die zich zonder aanbeveling aandienen.
Feedback krijgen op je voorstel – Als je relaties solide genoeg zijn, zijn mensen altijd bereid je te helpen. Mijn manuscripten heb ik laten lezen door collega-schrijvers en –vertalers. Kies voor meerdere personen om de meest volledige feedback te krijgen.

Marketing van je boek
Dan komt de dag (eindelijk!) dat je boek van de (virtuele) drukpers komt. Hoe zorg je nu dat het een bestseller of in ieder geval gelezen wordt? Met een beperkt reis- en advertentiebudget is de enige manier om relatief veel mensen te bereiken je opnieuw tot je (groeiende) netwerk te richten om de boodschap te verspreiden. Maar er zijn ook dingen die je zelf kunt ondernemen om te laten weten dat je boek er is:

Aankondiging op mailinglijsten/foraAls je actief lid bent van een online community kun je een aankondiging plaatsen op de mailinglijst of het forum ervan. Het uitgeven van een boek is belangrijk genoeg en het zal geen bezwaar zijn als je hiervoor ‘adverteert’, mits je het houdt bij een eenmalige aankondiging.
Media-aandacht – Bouw tijdens het schrijven aan relaties met de media (redacties, journalisten). Als je boek klaar is, is het tijd om hen te stimuleren je uit te nodigen voor een interview, of een artikel of recensie over je boek te schrijven op hun website of in hun (vak)blad.
Zoek grootverbruikers – Vraag je netwerk om namen of adressen van potentiële inkopers van grotere hoeveelheden van je boek: vakverenigingen, bedrijven in jouw branche, verenigingen, scholen, enz.

Meer tips voor schrijvers en vertalers en adressen van nuttige websites zijn te vinden in mijn boek Vertaler in Ondernemersland, verkrijgbaar via Lulu.com.