Gereedschap voor de vertaler (en anderen die met tekst werken)

Uit: Vertaler in Ondernemersland

Computer Tools: wat heeft een vertaler nodig?swiss army knife
Wanneer je voor jezelf begint (of al even bezig bent) vraag je  je misschien af welke tools je nodig hebt. Er zijn zoveel verschillende computervertaalhulpen, dat het moeilijk is om te bepalen welke echt nuttig zijn. Een overzicht is grofweg onder te verdelen in drie categorieën.

Categorie 1: absolute noodzaak
Tekstverwerking
Een tekstverwerkingsprogramma – zoals Word – spreekt voor zich. Voor de vertaler begint en eindigt alles met tekst.
Spelling en grammatica
Behalve de kennis van de vertaler zelf, moet een eenvoudige spellingcontrole (zoals verwerkt in MS Word) voldoende zijn. Als je dan nog twijfelt, kun je het altijd nog opzoeken in een woordenboek, van papier, elektronisch of online. En wil je echt goed werk afleveren, kies er dan voor om je werk door een andere taalprofessional te laten nakijken.
Het internet
De contacten van de doorsnee vertaler gaan bijna allemaal digitaal. Sommige e-mailprogramma’s hebben moeite met het verzenden van grote bestanden. Die kun je online via allerlei websites versturen. En een snelle internetverbinding is natuurlijk een must. Niets is zo frustrerend als tegen een deadline aanzitten en een minuut moeten wachten op de informatie die je zo hard nodig hebt.
Terminologiemanager
Wat voor tools je ook kiest, als vertaler moet je een manier vinden om terminologielijsten te beheren. Je kunt een simpele tabel maken in een tekstverwerker als Word of een spreadsheetprogramma als Excel. Later kun je deze lijstjes eventueel importeren in een specialistischer softwareprogramma. Maar het kan ook met een database-beheersysteem. Of gebruik een gespecialiseerd softwarepakket (LogiTerm, MultiTerm, Termex), hoewel die vaak prijzig en minder flexibel zijn, zijn ze wel klaar voor gebruik.
Woordenboeken op CD-ROM of online
Vergeleken met gedrukte woordenboeken zijn cd-roms vaak goedkoper en hun zoekmogelijkheden uitgebreider. Een abonnement op woordenboeken online is handig als je veel onderweg bent, en ze zijn altijd up-to-date.

Categorie 2: voor later
Deze tools komen minder vaak voor, zijn soms lastiger onder de knie te krijgen of zijn duurder dan die van categorie 1. Of je ze wilt gebruiken hangt dus af van je persoonlijke voorkeur en omstandigheden.
Tekstzoekmachines
Hiermee kun je makkelijker wegwijs worden in alle tekstdocumenten op je eigen pc en op het internet. Dit wordt ook wel een indexer genoemd: Naturel, ISYS, dtSearch, AltaVista Discovery, enz.
Bitext
Een bitext combineert brontekst met vertaling en kan worden geraadpleegd met behulp van een full-text search tool. Er is hiervoor (nog) geen software verkrijgbaar; vaak zit het verwerkt in andere programma’s.
Spraakherkenning
Deze software (zoals ViaVoice of Naturally Speaking) wordt vaak aangeschaft bij rsi-klachten. Ik heb dit programma onlangs tegen forse korting aangeschaft en na een half uurtje oefenen werkte het uitstekend.
Optical Character Recognition (OCR)
Zo’n programma zit vaak in het pakket wanneer je een scanner aanschaft. Het leest niet-tekstdocumenten en zet ze om in bewerkbare tekst. Dit is een nuttig programma, omdat je wel eens teksten zult vertalen die niet digitaal of alleen als afbeelding (bijv. JPEG) beschikbaar zijn.

Categorie 3: alleen als het écht de moeite waard is
De tools in deze categorie kunnen je productiviteit aanzienlijk verhogen, maar denk goed na over de waarde die ze voor jou hebben.
Desktop publishing (DTP)
Een DTP-programma kan van nut zijn om te voldoen aan de wensen van een klant op het gebied van lay-out of een bepaald type document. Voorbeelden: PDF-converter, PowerPoint, QuarkExpress, PageMaker en HTML-editors.
Fax
Er zijn nog altijd klanten die met een fax werken en het kan daarom een nuttige aanschaf zijn. Maar meestal is er een digitaal alternatief voorhanden (scannen). Zo niet, dan kun je voor een paar euro per maand online een faxnummer aanvragen (gratis voor alleen ontvangst). De fax wordt dan verder per e-mail verstuurd.
Term scanning
Handig als je met grote vertaalbestanden met veel herhalingen werkt. Met term scanning (LogiTerm, TermCruncher) weet je meteen welke termen al eens gebruikt zijn en kun je een glossary aanmaken.
Translation Memory Manager (TMM)
Voornamelijk bedoeld voor vertalingen waarin herhalingen op zinsniveau zitten. Ze zijn vaak kostbaar en complex in het gebruik.

Meer details vind je in de nieuwe uitgave van mijn boek Vertaler in Ondernemersland.

Bovenstaand overzicht is gebaseerd op een artikel van Claude Bédard, een ervaren vertaler en auteur van diverse boeken over vertalen.

Advertenties

Blijf jezelf vernieuwen

In elk vak is het belangrijk om jezelf te blijven ontwikkelen, maar in het vertalersvak misschien nog wel meer. Als vertaler krijg je met allerlei technologische ontwikkelingen te maken, maar ook de taal zelf evolueert (hoewel ik hoop dat ‘hun hebben’ nooit ingeburgerd zal raken). Bovendien is het goed om je te specialiseren, je te onderscheiden van al die andere vertalers. Specialiseren betekent niet per se beperken, zoals velen denken. Het helpt je te focussen en nieuwe markten aan te boren. Als jij als een expert op een bepaald vakgebied wordt gezien, kan dat je alleen maar meer klanten en opdrachten opleveren.

foto Louise Dahl-Wolfe De kennis heb je misschien al in huis, maar het is goed om ook een certificaat te halen om je aantoonbaar als deskundige te profileren.

Om jezelf verder te ontwikkelen en de kans op opdrachten te vergroten, kun je ook overwegen om een taal erbij te gaan leren, een journalistieke opleiding of schrijfcursussen te volgen of je te verdiepen in de literatuur- of een andere wetenschap (Nederlands of een andere taal).

Een paar tips:

  • Reserveer tijd in je agenda om te ‘leren’. Dat kan ook zijn het lezen van vak- of andere literatuur.
  • Houd ogen en oren open. Volg op twitter of via blogs bijvoorbeeld mensen van buiten je vakgebied of koop eens een tijdschrift dat je normaal niet zou lezen. Je steekt er beslist iets van op.
  • Leer van de meesters. Volg het werk van topvertalers of -schrijvers. Ga eens naar een van hun lezingen. Of vraag of een van hen je mentor wil zijn bij een studie of project.
  • Vraag om kritiek. Vraag je klanten om feedback, maar vraag ook eens commentaar van een collega-vertaler of een totale buitenstaander.
  • Volg een cursus of opleiding. Hieronder volgen een paar vakgebieden waarin je je als vertaler kunt specialiseren.

Technisch
ICT-kennis wordt natuurlijk veel gevraagd, zoals voor software handleidingen, maar ik heb ook wel eens iets vertaald over industriële pompen en over ov-chipkaartsystemen.

Medisch en paramedisch
Hier is fouten maken natuurlijk niet geoorloofd. Het kan levens kosten – en dat is ook al eens gebeurd door toedoen van een slechte vertaling. Belangrijk is een gedegen kennis van de medische terminologie. Cursussen zijn te volgen bij de grote ziekenhuizen of bij onderwijsinstellingen als LOI, NTI, enz. Specifieker zijn de cursussen Medisch Vertalen van Medilingua of via Vertaalweb of Teamwork.

Juridisch
Ook hier is een exacte vertaling cruciaal. Je kunt je schriftelijk verbeteren in het juridische taalgebruik door zelfstudie, maar het is ook mogelijk je te specialiseren als gerechtstolk of -vertaler via de Stichting Instituut voor Gerechtstolken en -Vertalers (SIGV). Er is ook een cursus speciaal voor Engels-Nederlands/Nederlands-Engels.

Marketing en reclame
Als je hierin bent gespecialiseerd, ben je een beetje een copywriter onder de vertalers. Heel belangrijk is het om commercieel te denken en te weten hoe je met teksten kunt verkopen. Volg een cursus copywriting of andere schrijfcursussen. Zelf heb ik diverse schrijfcursussen gevolgd bij de Hogeschool Utrecht.

Literair vertalen
Voor veel vertalers een aantrekkelijke specialisatie. Waar kun je immers je creativiteit beter kwijt dan in de vertaling van een mooie roman? Het is echter ook een moeilijk vak, je moet een lange adem hebben om een heel boek te kunnen vertalen en het verdient aanzienlijk minder goed dan de commerciële opdrachten. Er is een tweejarige opleiding aan de Verstalersvakschool in Amsterdam gevolgd. Deze is vrij nieuw. Ik behoorde tot een van de eerste studenten.

Evenementen 2010

Er zijn weer talrijke conferenties, congressen, symposia en trainingen voor vertalers in 2010. Evenementen om je kennis bij te spijkeren of gelijkgestemden te ontmoeten. Ik heb een kleine selectie gemaakt van de activiteiten die mij interessant lijken, in binnen- en buitenland.

Ontbreekt er nog iets waarvan jij vindt dat anderen dat moeten weten? Geef me jouw evenement dan door.

3-6 februari, Parijs, Frankrijk
Expolangues
Designed to promote the learning of languages, defend multilingualism and develop international communication, Expolangues is a unique event which has been gathering all the players in the linguistic market, both professional and general public, for the past 25 years.

10-12 februari, Hyderabad, India
Socio-Cultural Approaches to Translation
This international conference would like to bring together Indian and non-Indian perspectives on translation with a view to setting up a platform for discussion, comparison and long-term collaboration. It aims to analyze how different cultures interact and interfere with one another through translation.

23 februari – 23 maart, Londen, Verenigd Koninkrijk
Translation Memory Tools (SDL Trados 2007) cursus
This course aims to provide a solid grounding in the use of TM tools (SDL Trados 2007) – to provide a general training in the principles of translation memory (TM) thus enabling the participants to learn other translation memory packages independently.

10 – 12 March 2010, Muscat, Oman
Second International Conference on Language, Linguistics, Literature and Translation
The conference will provide a forum for the exchange of ideas in the four main disciplines of language, linguistics, literature and translation. The conference will highlight both “Centring the Marginal, (&) Stretching the Boundaries” Organized by: Sultan Qaboos University, contact name: Dr T Balasubramanian

20 maart, Londen, Verenigd Koninkrijk
Graduate Colloquium on Theatre Translation
Theatre translation as collaboration: re-routing text through performance
The aim of this one-day graduate colloquium is to explore the collaborative creative processes involved in the re-routing of text from page to stage: what happens when a text is translated for performance?

24-26 maart, Iodz, Polen
LAFAL Linguistic Approaches to Funniness, Amusement and Laughter
The conference is convened to provide a forum for linguists interested in the area of humour research. The primary objectives will be to explore the nature of multifarious humorous phenomena and to enhance methodological tools used in humour studies across a variety of linguistic disciplines.

8-11 april, Melbourne, Australië
2010 Global Language Convention
The 2010 Global Language Convention will explore the theme, ‘Many Cultures, One Community: Language, Knowing and Power.

9-10 april, Talinn, Estland
Between cultures and Text: itineraries in translation
The conference addresses the terms “culture”, “history”, „method“, and “translation”.

16 – 18 April 2010, Birmingham, Verenigd Koninkrijk
ProZ.com Inter-Industry Conference
The event aims at bringing together individuals and companies working within or involved with the Translation industry.

4-5 mei, Kuala Lumpur, Malaysia
7th International Language for Specific Purposes seminar
LSP 2010 hopes to bring together language practitioners from the industry, institutions of higher learning, and all other institutions to share both their knowledge and skills to enhance human capital development through good language practices and effective communication skills.

5-7 mei, Boedapest, Hongarije
MemoQfest
Preceded with a workshop day on 5 May, this conference is an opportunity to learn about industry trends, learn more about Kilgray’s newest developments, attend workshops and discuss best practices, take part in social events and exchange information among translators, language service providers and translation end users.

7-8 mei Londen, Verenigd Koninkrijk
Subtitling Intensive Course
Overview of the main characteristics of Subtitling as opposed to other audiovisual translation modes and of the different types of subtitles produced nowadays; complex semiotic essence of audiovisual texts; main constraints affecting the production of subtitles; the stylistic conventions used in subtitling; cultural issues related to the subtitling process; using a professional subtitling software; appropriate translation strategies for dealing with technical and linguistic issues in subtitling.

27–29 mei, Reykjavik, IJsland
Art in Translation – International Conference on Language and the Arts
This conference seeks to address how arts discourse across linguistic borders affects the production, reception, and interpretation of art, music, film and literature in a globalized context.

28-29 mei, Lissabon, Portugal
International Technical Translation Conference
Two full days of practical learning sessions for the professional translator and interpreter of technical, engineering, scientific, and industrial materials delivered by engineers and technicians with extensive experience in translation, and by professional translators and interpreters and other leading experts in their field.

28 juni – 1 juli 2010, Swansea, Verenigd Koninkrijk
The Author-Translator in the European Literary Tradition
This conference seeks to reassess the importance of translation for European writers from antiquity to the present day. It will explore why authors translate, what they translate, and how they translate, as well as the links between an author’s translation work and his or her own writing.

28 juni-2 juli, Lyon, Frankrijk
Medical Translation Seminar
5-day seminar comprising translation workshops, the do’s and don’ts of medical translation, presentations on specialised subjects from medical professionals and terminology search.

1-3 juli, Poznan, Polen
Fifth Conference on Legal Translation, Court Interpreting and Comparative Legi-Linguistics
An international conference devoted to language and the law. Aim is to provide a forum for discussion in those scientific fields where linguistic and legal interests converge, and to facilitate integration between linguists, computer scientists and lawyers from all around the world.

23-25 juli, Kuala Lumpur, Malaysia
Found in Translation and Multiculturalism
An international conference on translation and multiculturalism. Papers are solicited in the areas of translation theories and strategies, analyses of translated texts, translations of literary texts, ideological stances in translation and the geopolitics of translation.

1-2 oktober Lissabon, Portugal
35th annual conference International Association Language and Business
Nog geen details bekend

1-11 december, Galway, Ierland
International Language Conference at NUI Galway
This conference will examine issues related to translation, technology and autonomy in language learning.

Veel plezier als je ergens besluit heen te gaan. En kom hier nog eens terug in de zomer voor een update.

Trek je recht wat krom is?

Het vertalen van een slechte tekst.

Het lijkt vanzelfsprekend voor een vertaler om bij het vertalen zo dicht mogelijk bij de oorspronkelijke tekst te blijven, het liefst in zowel vorm als inhoud. Maar wat als je een stuk onder ogen krijgt dat niet zo goed of zelfs slecht is geschreven, of een tekst met veel dubbelzinnigheden of ronduit verkeerde feiten (geen tikfouten)? Moet je goed Nederlands maken van een slechte Franse, Engelse of Russische tekst? Moet je onduidelijkheden en fouten laten staan (als dit mogelijk is) en ervan uitgaan dat ze er met opzet in zijn gezet? Mag je vermeende fouten zomaar corrigeren? Hoe ver ga je daarin?

Before & After

Before & After

Navragen
Als je de mogelijkheid hebt contact op te nemen (direct of via je opdrachtgever) met de auteur van de brontekst, dan kun je het natuurlijk recht op de man of vrouw af vragen. Maar wat als de auteur niet meer leeft of als er simpelweg teveel schakels tussen zitten om direct contact te zoeken? Of als de bron onbekend is (een artikel van een website, uit een oud tijdschrift of viavia verkregen)? Een opmerking voor je opdrachtgever is dan ook niet altijd de oplossing, want die weet misschien nog minder van de tekst dan jij als vertaler. Maar een fout in de vertaalde tekst kan jou als vertaler later nog wel eens opbreken.

Niet aankomen
Er zijn vertalers die vinden dat de basisregel van het vertalen niet mag worden geschonden: een slecht geschreven origineel verdient een vertaling die leest als een slecht geschreven tekst. Ten eerste moet de dubbelzinnigheid volgens hen gehandhaafd worden. Elke poging om te interpreteren of toe te lichten, kan leiden tot verder verlies of toevoeging van betekenis. Ten tweede, feitelijke fouten in de brontekst moeten als zodanig worden vertaald. Een ‘vertalersvoetnoot’ kan geschikt zijn om aan te geven waar de verantwoordelijkheid voor die fout ligt. De schrijver van de brontekst is dan verantwoordelijk voor de misverstanden of problemen die door zulke fouten ontstaan.

Goed werk leveren
Dan zijn er de vertalers die denken dat in de doeltekst niet de slechte kwaliteit van de brontekst  mag doorschemeren. Hun mening is dat de schrijver het recht mag hebben om obscuur te zijn, maar dat de vertaler dan het recht heeft op zelfverdediging. Het is moeilijk om er zeker van te zijn of de brontekst exact zo is bedoeld of niet. Je moet de vertaling zo formuleren dat overkomt wat er in de brontekst wordt gezegd. Je bent als het ware de bemiddelaar tussen brontekst en doeltekst en moet kunnen reageren op kritiek (zelfverdediging).
Feitelijke fouten zijn wat anders. Sommige zijn gemakkelijk te verbeteren (data of plaatsen). Andere zijn niet recht te trekken door de research van een vertaler. Die laatste moeten op het conto komen van de schrijver en onaangeroerd blijven in de vertaling. Bij de VN is het vaak mogelijk om die feitelijke fouten onder de aandacht te brengen van een zogenaamde ‘submitting officer’ (SO), d.w.z. een medewerker die het document ter vertaling aanlevert. Het is de taak van de SO om voor een erratum te zorgen.

Als je voldoende ander werk hebt, kun je het beste proberen je verre te houden van slecht geschreven teksten of teksten met feitelijke fouten. Als ik zo’n opdracht toch moet aannemen, laat ik mijn opdrachtgever meestal weten wat ik van de originele tekst vind (met tact) en hoe ik de problemen erin al dan niet heb opgelost.

Hoe los jij het op?

Woorden voor de Ander

Vandaag een eerbetoon aan de Ander. De Ander die stimuleert, aanmoedigt. De Ander die complimenteert. De Ander die in je gelooft en er voor je is, ook als het minder gaat. De Ander die jou bevestigt of een spiegel voorhoudt. Vaak zonder het te beseffen.

letterhug Als die Ander er niet steeds weer was geweest, was ik nooit voor mezelf begonnen, had ik nooit die ene juiste beslissing genomen, had ik misschien nu nog in die put gezeten, was ik aan mezelf blijven twijfelen. De Ander is er met een duwtje in de rug, met een glimlach, met een etentje, met geld, met vertrouwen en met veel liefde.

Dank dus, aan de Ander. Ik hoop dat ik ook een keer die Ander kan zijn. Voor jou, als ode, deze woorden:

Pour amis
j’ai des mots
Que l’on a jamais dits
Mais je découvrirai aussi
Des mots tendres, et des mots
Qui dormaient jusqu’alors…

Voor vrienden
Heb ik woorden
Die nog nooit zijn uitgesproken
Maar ik zal ook woorden ontdekken
Die teder zijn, en woorden die
Voorheen leken te slapen…

(Uit: Les Mots van Yves Duteil)

Een aantal van mijn Anderen zijn Wim, Tom, Emmy, Ria, Gert-Jan en bovenal mijn moeder.

Jij hebt vast ook Anderen. Ik zou het leuk vinden om te horen wat ze voor je betekenen.

Wat is een vertaler (niet)? 10 vooroordelen over vertalen

Dit is een bewerking van een artikel (Engels) van Clint Tustison.

Vertalers worden regelmatig geconfronteerd met misvattingen over hun beroep. Vaak moeten klanten worden voorgelicht over het vak om de mythes die steeds weer opduiken te ontkrachten. Hier volgt een lijst van tien vooroordelen. Misschien kun je deze als vertaler eens voorleggen aan je klant (of aan je familie en vrienden), zodat hij beter begrijpt wat je precies doet.

caucasians 1. Een vertaler is gewoon iemand die twee of meer talen spreekt.
Dit is een van de meest hardnekkige misverstanden die de ronde doen buiten de vertaalbranche. Het feit dat je twee talen spreekt, betekent nog niet dat je in die talen kunt vertalen. Vertalen is veel meer.

2. Een vertaler kan een tekst over elk onderwerp vertalen.
Een goede vertaler specialiseert zich in een paar onderwerpen (zo ben ik o.a. gespecialiseerd in (para)medische teksten). Hierdoor blijft hij makkelijker op de hoogte van ontwikkelingen in de branche. Een onervaren (of slechte) vertaler zal vaak roepen dat hij alles kan vertalen wat men hem vraagt.

3. Van een taal in een andere vertalen (bijv. van het Frans in het Nederlands) is hetzelfde als in de andere richting (van het Nederlands in het Frans).
Er zijn vertalers die goed vertaalwerk in beide richtingen leveren, maar dat zijn er niet veel. Klanten denken vaak dat vertalen beide kanten op hetzelfde is. Een vertaler heeft een dominerende taal (meestal de moedertaal) en het is gebruikelijk, en beter voor zowel vertaler als klant, dat in deze taal wordt vertaald.

4. Een vertaler kan een tekst in zeer korte tijd vertalen.
Klanten denken vaak dat vertalen eenvoudig is en snel gedaan kan worden. Een professionele vertaler informeert zijn klant goed en vertelt hem dat een vertaler voldoende tijd nodig heeft om een product van goede kwaliteit te leveren.

5. Een native speaker (vertaler die in zijn moedertaal vertaalt) is altijd een betere vertaler dan een niet-native speaker.
Dit is net zo’n dom fabeltje als punt 1. Een goede beheersing van de taal alleen is geen garantie dat een vertaling correct gebeurt. Vertalen vereist discipline, studie en veel oefening. Een native speaker wordt niet geboren met alle nodige kwaliteiten (soms zelfs helemaal geen) van een vertaler.

6. Een vertaler vindt het niet erg als de klant achteraf om wijzigingen vraagt.
Als de vertaler een vertaling eenmaal heeft geredigeerd, gecontroleerd, gereviseerd en geperfectioneerd, is het niet prettig als de klant daarna nog eens met wijzigingen komt. Vaak denkt een goedbedoelde lezer aan de zijde van de klant dat iets misschien niet helemaal juist is vertaald. Maar in 99% van de gevallen zijn die goede bedoelingen ongegrond. Niet alleen wordt dan de kwaliteit van de vertaling minder, maar de reputatie van de vertaler kan er ook door in twijfel worden getrokken.

7. Alleen vertalers die lid zijn van een professionele vertalersvereniging zijn goede vertalers.
Er zijn veel vertalers die uitstekend werk leveren, ook al zijn ze geen lid van een vakvereniging. Deze professionele organisaties heersen niet over de wereldwijde vertalersgemeenschap. Ze hanteren meestal wel een gedegen beoordeling van vertalers, maar het is vaak niet meer dan dat: een paar beoordelingscriteria. Een lijst met tevreden klanten zegt veel meer over de kwaliteiten van een vertaler.

8. Een goede vertaler is ook een goede tolk.
Vertalen is niet hetzelfde als tolken. Bij vertalen gaat het om geschreven tekst, bij tolken om het spreken (ter plekke, zonder woordenboeken). Hierbij komen totaal andere vaardigheden kijken.

9. Een vertaler doet graag gratis vertaalwerk.asians
Veel vertalers zijn bereid om af en toe voor niets te werken. Maar ook vertalers moeten eten. Vertalen is voor de meesten niet slechts een hobby en alleen in uitzonderlijke gevallen kun je van een vertaler verwachten dat hij gratis werk levert.

10. Een vertaler accepteert elke betaling die de klant biedt.
Een goede vertaler heeft een tarief vastgesteld en zal daar niet vaak van afwijken. Klanten proberen vertalers soms tegen elkaar te laten opbieden om de laagste prijs te krijgen. Als de prijs te laag is, zal een goede vertaler de opdracht liever niet aannemen, omdat het onvoldoende oplevert voor de hoeveelheid werk die hij eraan heeft. Onervaren (en vaak minder goede) vertalers accepteren wat de klant hun betaalt. De klant krijgt dan de waarde waarvoor hij betaalt.

Mijn extra punt 11: Een oudere vertaler is een betere vertaler.
Ik zou er nog aan willen toevoegen dat ook de leeftijd van een vertaler niet zaligmakend is. Er wordt vaak gedacht (ook onder vertalers zelf) dat je een zekere levenservaring moet hebben en vele jaren oefening om een goede vertaler te zijn. Natuurlijk helpt het, maar ik ken voldoende jonge vertalers die hard gestudeerd hebben en bovendien al wat levenswijsheid in pacht hebben, en dus uitstekende vertalers zijn.

Dit artikel is ook gepubliceerd in het Frans door Transtextuel.

Nog meer vertaalfabels (in het Engels) vind je op Translating is an Art van Percy Balemans.

De schrijver als marketeer

Met de huidige publicatiemethodes heb je als schrijver eigenlijk geen uitgever meer nodig. Je boek (laten) maken – digitaal of op papier – is een makkie, maar hoe zet je het zonder hulp van een uitgeverij in de markt? Hier volgen een paar tips over hoe je via het internet ruchtbaarheid kunt geven aan je boek.

Nog voordat je de eerste letter op papier zet
Het marketingproces van je boek begint al voordat je het gaat schrijven. Voor je start, kun je via het internet een aantal dingen doen:

Een netwerk opzetten Het allerbelangrijkste is dat je zo vroeg mogelijk begint met het leggen van contacten. Als je hier pas mee begint wanneer je boek gepubliceerd wordt, kun je niet verwachten dat iedereen het meteen met open armen ontvangt. Begin nu al met het bouwen aan solide relaties, zodat je naam en geloofwaardigheid opbouwt en steun krijgt wanneer je boek over bijvoorbeeld een jaar uitkomt.
MarktonderzoekWie is er straks geïnteresseerd in jouw boek, waar vind je dit publiek en hoe kun je het bereiken?
Concurrentieanalyse
– Welke andere boeken zijn er over dit onderwerp, hoe worden ze in de markt gezet en hoe goed doen ze het?
LerenVolg online cursussen, leer van andere schrijvers en van uitgevers, en ontdek de verschillende keuzes en uitdagingen die je kunt tegenkomen bij het schrijven en marketen van een boek.

kiosk







Terwijl je schrijft
Er zijn maar weinig boeken die worden geschreven door slechts een persoon zonder enige hulp van anderen. Voor het schrijven van non-fictieboeken is onderzoek nodig om ze betrouwbaar en informatief te maken. En ook fictieschrijvers hebben ideeën nodig en een stimulans door contact met anderen. Deze zaken kun je ook online vinden:

Schrijversfora – Veel grote steden hebben schrijversclubs en ook online vind je er veel. Je kunt hier gaan zoeken op genre, in plaats van op regio of stad.
Online communities per onderwerpJe hebt marktonderzoek gedaan en je weet waar je doelgroep ‘rondhangt’. Daar moet je zelf dan ook maar wat gaan rondhangen. Leer de mensen kennen: wat motiveert ze, wat zijn populaire onderwerpen? Misschien kun je er ook nog ideeën opdoen voor je verhaal.

Klaarmaken voor uitgave
Sommige mensen hebben al een uitgever nog voor ze beginnen. Sommigen schrijven eerst het boek en gaan er dan maandenlang (of jarenlang) mee leuren bij uitgeverijen. De meerderheid zit daar zo’n beetje tussenin. Je kunt online veel hulp krijgen tijdens dit proces:

Een uitgeefmethode kiezenZoek contact met schrijvers die een soortgelijk project hebben voltooid en vraag om hun ervaringen. Leer van hun goede praktijken én van hun fouten bij de verschillende uitgeefmethodes (in eigen beheer, POD (Printing On Demand), via een kleine of grote uitgeverij). Zorg dat je van meerdere mensen informatie krijgt.
Aanbevelingen bij uitgevers – Er zijn tegenwoordig zoveel mensen die een boek (proberen te) schrijven en de markt is zo vol, dat het moeilijk kan zijn om een uitgever te vinden. Een persoonlijke aanbeveling zal je niet direct aan een contract helpen, maar kan ervoor zorgen dat er in ieder geval naar je manuscript wordt gekeken, in tegenstelling tot de honderden anderen die zich zonder aanbeveling aandienen.
Feedback krijgen op je voorstel – Als je relaties solide genoeg zijn, zijn mensen altijd bereid je te helpen. Mijn manuscripten heb ik laten lezen door collega-schrijvers en –vertalers. Kies voor meerdere personen om de meest volledige feedback te krijgen.

Marketing van je boek
Dan komt de dag (eindelijk!) dat je boek van de (virtuele) drukpers komt. Hoe zorg je nu dat het een bestseller of in ieder geval gelezen wordt? Met een beperkt reis- en advertentiebudget is de enige manier om relatief veel mensen te bereiken je opnieuw tot je (groeiende) netwerk te richten om de boodschap te verspreiden. Maar er zijn ook dingen die je zelf kunt ondernemen om te laten weten dat je boek er is:

Aankondiging op mailinglijsten/foraAls je actief lid bent van een online community kun je een aankondiging plaatsen op de mailinglijst of het forum ervan. Het uitgeven van een boek is belangrijk genoeg en het zal geen bezwaar zijn als je hiervoor ‘adverteert’, mits je het houdt bij een eenmalige aankondiging.
Media-aandacht – Bouw tijdens het schrijven aan relaties met de media (redacties, journalisten). Als je boek klaar is, is het tijd om hen te stimuleren je uit te nodigen voor een interview, of een artikel of recensie over je boek te schrijven op hun website of in hun (vak)blad.
Zoek grootverbruikers – Vraag je netwerk om namen of adressen van potentiële inkopers van grotere hoeveelheden van je boek: vakverenigingen, bedrijven in jouw branche, verenigingen, scholen, enz.

Meer tips voor schrijvers en vertalers en adressen van nuttige websites zijn te vinden in mijn boek Vertaler in Ondernemersland, verkrijgbaar via Lulu.com.