Vertalers moeten uit de schaduw treden

Uitgevers, vertalers en schrijvers opgelet!

Op La république des livres,  de blog van journalist en schrijver Pierre Assouline, las ik een stuk over de situatie van literair vertalers in Frankrijk. Een in-the-spotlight_NadeemChughtaiartikel dat zeker ook van toepassing is op de Nederlandse situatie.

Mijn vertaling van Les traducteurs doivent sortir de l’ombre:

 

Vertalers (literair vertalers; cb) moeten uit de schaduw treden

Gelukkig als vertaler in Frankrijk? In Europa in ieder geval het minst ongelukkig. Net als Madame de Staël kan de vertaler zeggen dat hij teleurgesteld is als hij naar zichzelf kijkt en blij als hij zich vergelijkt met de ander. Maar dit gevoel is niet langer voldoende, want sinds een paar jaar is, tegelijk met de ontwikkeling van zijn professionele omgeving, zijn situatie slechter geworden.

Aan de ene kant zagen we bij de uitgevers een groei op verschillende vlakken: de omzet en, in mindere mate, de salarissen zijn gestegen; op het gebied van buitenlandse literatuur zijn het aantal vertalingen, de diversiteit aan talen waarin vertaald is en het aantal series toegenomen. Aan de andere kant zagen we bij de vertalers een drastische verandering op nog veel meer vlakken waardoor, terwijl het vakgebied steeds verder professionaliseerde, het beroep op de tocht is komen te staan. Zeker, de bezetting is vervrouwelijkt en verjongd, en er zijn gespecialiseerde opleidingen waarmee na een masters en een stage een vaste aanstelling in het verschiet ligt. Maar tegelijkertijd wordt het vak geconfronteerd met, in de uitgeverswereld, een buitensporige concentratie aan Engelstalige uitgaven, verkorting van de levertijden, het outsourcen van diensten, generalisering van de vaste boekenprijs en steeds meer onzekerheid in afrekening en verantwoording. Zijn inkomsten zijn gedaald, zijn koopkracht is ingestort. Zij is verarmd, kwetsbaarder in haar onderhandelingen, ondergewaardeerd in haar status en ziet zichzelf in waarde gedaald. Maar de uitgeverswereld gedraagt zich, naar de beroemde formule van Paul Valéry die binnen de activiteit van het vertalen wijst op de gave van het “creëren van schaamte grenzend aan schoonheid”, alsof hij alleen wil vasthouden aan de schoonheid, terwijl de vertalers steeds vaker in schaamte achterblijven. Niets is voor hen belangrijker dan het verdedigen van hun onafhankelijkheid; kun je je een schrijver in loondienst voorstellen? Velen van hen waren onderwijzer. De beweging van vandaag is de moed hebben te leven van het vak van literair vertaler. Niemand ziet de aanspraak op iets wat vanzelfsprekend zou moeten zijn als extravagant.

Twee jaar geleden vroeg Benoît Yvert, die toen aan het hoofd stond van het Centre National du Livre (CNL), mij om een overzicht van de materiële, en dus morele, situatie van de vertaler in Frankrijk. Niet om de voorrechten te verdedigen, maar om de rechten te doen naleven (zie rapport van Alain Beuve-Méry). Mijn onderzoek, dat was gericht op ‘l’intraduction’, het vertalen van een vreemde taal naar het Frans, en op de literaire uitgave in brede zin (fictie, documenten, theater, enz.), werd in maart overhandigd aan Jean-François Colosimo, Yverts opvolger, net op tijd om onderwerp te worden van een (levendig) debat tussen vertalers en uitgevers tijdens de Salon du livre in Parijs. Het rapport is sinds kort in zijn geheel online in te zien op de site van het CNL, dat het een dezer dagen in eigen beheer zal uitgeven. Met een niet-commerciële oplage van 3000 exemplaren zal dit boekje gratis worden verstuurd aan uitgevers, literair managers, leden van de ATLF en de SFT, en aan iedereen die het aanvraagt.

De conclusie: De professionele literair vertaler zou graag willen dat zijn werk meer werd erkend. Hij is niet op zoek naar bevestiging, maar naar erkenning van zijn verdiensten. Hij zit echter klem tussen frustratie en paradox. Enerzijds is er het bittere besef dat een academicus die, steunend op zijn materiële positie, slechts incidenteel vertaalt een des te groter aanzien geniet. Anderzijds heeft hij, omdat dat de norm is binnen zijn beroep, zichzelf lange tijd wijsgemaakt dat hoe onzichtbaarder hij zich maakt, des te luider zijn werk wordt bejubeld. Voor verandering is politieke wil nodig, uiteraard in de breedste betekenis van het woord:

1. De uitgevers, de eerste beslissingsbevoegden, doen inzien dat ze alles te winnen hebben bij het ondersteunen van de professionaliteit van de vertalers, met de logica die ze zelf hanteerden bij het ondersteunen van de onafhankelijke boekhandels. Dat is een daadkrachtige volgende stap die het CNL zou moeten stimuleren.

2. Het vaststellen van een geleidelijke verandering in houding ten opzichte van de makers/tussenpersonen/co-schrijvers, die sinds een paar jaar ook bevestiging vinden in de ideeënwereld. Deze trend kan worden aangemoedigd door een aantal sterke signalen: vermelding van de naam van de vertaler op de omslag van het boek, deelname van vertalers aan de mediadebatten zodra er buitenlandse literatuur in het spel is, rehabilitatie van het vak door openlijk en permanent te lobbyen (vooral op radio en televisie), overal waar het wordt vergeten of verwaarloosd.

3. Zichtbaarheid teruggeven aan hen wie de heersende opinie lange tijd in onzichtbaarheid heeft willen hullen. Zonder arrogantie, zonder triomfalisme, maar met de stille overtuiging dat een vertaler ook een schrijver is. Niet in plaats van de auteur, maar ernaast, want zonder het werk van de een blijft het werk van de ander ontoegankelijk voor de lezer. Omdat ze onlosmakelijk verbonden zijn, wordt het tijd ze te verbinden in de ogen van de massa en het idee omver te werpen dat het een schaduwberoep zou zijn, dat men uitoefent “uit liefde en misschien ook vanuit een roeping”. We hoeven uiteindelijk alleen nog maar te besluiten dat die schaduw niet onvermijdelijk is.

De rest is uitgebreider te lezen in het rapport, met name een aantal voorstellen om te komen tot een brede online portal om iedereen samen te brengen die te maken heeft met vertalingen of het beroep van vertaler. Het voornaamste doel ervan is nu al bereikt: op 15 september is er een ontmoeting tussen het Franse Syndicat national de l’Edition en de vertalersverenigingen, onder leiding van het CNL en op hun hoofdkantoor, om de zaken op gang te helpen. De partijen hadden achttien jaar lang niet met elkaar gesproken.

Het volledige stuk (met de vele reacties) in het Frans kun je hier lezen.

Advertenties

Vertaler (en anderen), profiteer van de economische crisis!

Vandaag las ik twee stukken in de krant waar je als vertaler je voordeel mee kunt doen. Als je op zoek bent naar nieuwe markten is het goed ook de economische ontwikkelingen in de gaten te houden. We moeten toch al overal een beetje verstand van hebben: de ene keer krijg je een stuk te vertalen over zelfreinigend beton, dan weer een betoog over de vrouw in de overgang en een andere keer een koopovereenkomst voor een nieuw parkeerkaartensysteem. world_export

Om je te helpen hier een tweetal overzichten, met dank aan het NRC Handelsblad . Het eerste van vijf grote Nederlandse ingenieursbureaus die door de economische crisis hun heil steeds vaker zoeken in het buitenland, het tweede van sectoren waarin geïnvesteerd moet worden.

Ingenieursbureaus die zaken doen over de grens:

Arcadis (omzet 2010: 2 miljard euro; winst 2010: 74 miljoen; 15.900 werknemers).
Projecten in het buitenland: herstel waterkeringen in New Orleans, ontwerp en planning duurzame stad in China, bouw hoofdkantoor FDA in de VS.

Grontmij (omzet 2010: 922 miljoen euro; winst 2010: 17 miljoen euro; 11.000 werknemers).
Projecten in het buitenland: ontwerp viersterrenhotel in in Kopenhagen, ontwikkelen van tests om gebouw van het Franse parlement te behouden, aanleg nieuw type waterzuiveringsinstallatie in Duisburg (D), prefab luchthaven voor Equatoriaal-Guinea.

Oranjewoud (omzet 2010: 695 miljoen euro; winst 2010: 14 miljoen euro; 9.200 werknemers).
Project in het buitenland: ontwerp betonfabriek in Suriname.

DHV (omzet 2010: 469 miljoen euro; winst 2010: -9 miljoen euro; 5.300 werknemers).
Projecten in het buitenland: aanleg tunnelverbinding tussen Hong Kong en het Chinese vasteland, bouw nieuwe luchthavens in Kuweit en Abu Dhabi, aanleg stormvloedkering in Zuid-Korea.

Royal Haskoning (omzet 2010: 335 miljoen; winst 2010: 7 miljoen euro; 3.900 werknemers).
Project in het buitenland: aanleg tunnelverbinding tussen Hong Kong en het Chinese vasteland.

stormvloedkering

Het is niet alleen bezuinigen wat de klok slaat. Het tweede artikel in de NRC gaat over tien economische sectoren waar volgens Maxime Verhagen, minister van Economische Zaken, investering raadzaam is en bezuiniging in sommige gevallen van de baan is.
Ben je op zoek naar een specialisatie, kijk dan eens of een van deze sectoren iets voor jou is:

High tech: exportwaarde moet van 32 miljard in 2009 naar 77 miljard euro in 2020.
Chemie: in 2050 staat Nederland in de mondiale top drie van producenten van slimme materialen.
Energie: tot 2020 overgang naar duurzamere en CO2-arme sector en daarmee meer geld verdienen.
Creatieve industrie: een ruimhartige regeling voor kennismigranten. In 2020 heeft Nederland de meest creatieve economie van Europa.
Levenswetenschappen en gezondheid: meer dan 10% van de omzet investeren in onderzoek en ontwikkeling.
Logistiek: Nederlandse zeehavens moeten meer gaan samenwerken
Tuinbouw: de overheid moet 220 miljoen euro investeren in deze sector waarvan 70 miljoen bestemd is voor kennisontwikkeling.
Water: drinkwaterbedrijven moeten makkelijker over de grens hun diensten kunnen aanbieden. Nu is dat wettelijk vaak niet mogelijk.
Landbouw en voedsel: de sector verdubbelt investeringen in publiek-private samenwerking tot 150 miljoen. De overheid wordt gevraagd hetzelfde te doen.
Hoofdkantoren: Nederland moet structureel in de top 5 bij het aantrekken van Europese hoofdkantoren.

Zie jij nog meer kansen? Je tips zijn van harte welkom.

Ceci n’est pas un client

Zwendel via internet

Vertrouwen
Via de site GoTranslators.com, waar ik betaald lid van ben, kreeg ik een mailtje van een meneer die vroeg of ik een omvangrijke tekst voor hem uit het Engels in het Nederlands wilde vertalen. Omdat ik deze man niet kende en er geen geregistreerd bedrijf achter leek te zitten, maakte ik hem duidelijk dat ik nogal wantrouwig stond tegenover dit soort verzoeken.
scammerEerder was ik al eens aan een grote opdracht begonnen voor een Engelse dame, die vervolgens niet meer reageerde op mijn mailtjes waarin ik vroeg om haar gegevens en haar btw-nummer. Ik had gelukkig nog maar een klein stukje vertaald en stuurde haar toen de mededeling dat ik zou stoppen met de vertaling als ik niets meer van haar zou horen (en aldus geschiedde…).
Deze zogenaamde klant bleef echter wel contact houden. Hij begreep mijn scepsis en stelde voor me een cheque te sturen met een voorschot. Fijn, ik was gerustgesteld en wachtte op een deel van de 1600 euro die met de opdracht gemoeid was. Mijn reputatie was me vooruitgesneld, dacht ik, want deze meneer had blijkbaar zo’n vertrouwen in mij, dat hij me beloofde dat ik ook een grote vervolgopdracht voor mijn rekening mocht nemen. En om aan te tonen hoe groot zijn vertrouwen was, stuurde hij mij een cheque van maar liefst 5000 euro. Dat was dan inclusief de kosten voor het innen van de cheque, zo zei hij. Wat een keurige klant.

Intuïtie
Wat was ik gelukkig! Zo’n goede opdracht – want het was ook nog eens een interessante tekst om te vertalen, een stuk over racisme – en zoveel geld! Ik hoefde voorlopig even geen geldzorgen te hebben (2010 was zakelijk geen goed jaar), ik kon weer even vooruit. Was dit een kentering? Ging 2011 het helemaal worden?
Toen de cheque arriveerde, was ik wel enigszins verbaasd: zoveel geld, via een Duitse bank, een enveloppe met een Russische postzegel, en geen begeleidend schrijven?? Allemaal wat vaag, maar ja, geld is geld. Zo’n mooie klus… En hoe zat dat ook alweer met een gegeven paard?
Ik zeg zo vaak tegen mensen dat ze naar hun onderbuikgevoel moeten luisteren, hun intuïtie moeten volgen. Dat is namelijk helemaal niet zo vaag als velen denken, want je hersenen slaan onbewust signalen op die later als ‘intuïtie’ opborrelen, maar in feite pure ervaring zijn.

Zwarte lijst
Maar die cheque stond daar op mijn bureau en dat voelde ook niet goed. Het was toch geld en dat hield ik liever niet in huis. Zo snel mogelijk naar de bank gebracht, dus.
Een e-mailwisseling volgde. De ‘klant’ maakte zich zorgen of ik de cheque wel kon incasseren en bleef vragen of alles al met mijn bank geregeld was. En of ik al aan de opdracht was begonnen. Met name door die laatste vraag was mijn ongerustheid nog niet echt toegenomen en ik was heus van plan met vertalen te starten – ik verheugde me erop – ware het niet dat er allerlei zaken tussendoor kwamen die prioriteit hadden. Ach, dacht ik, ik heb een maand of twee de tijd…
En op 14 december ontving ik een bericht van GoTranslators.com, dat er op hun website een nieuwe lijst beschikbaar was met oplichters en waar je op moest letten als je een bepaald soort e-mail ontving. Het voorbeeld leek verdacht veel op het verzoek dat ik op 26 november had ontvangen en in het overzicht op de site pronkte de naam van ‘mijn klant’ tussen die van andere zwendelaars; de meesten werkzaam vanuit Rusland, een verklaring voor de postzegel.

De praktijk
Natuurlijk was dat paard helemaal niet gegeven. In werkelijkheid wordt het geld van zo’n cheque door de bank voorgeschoten en als zou blijken dat die het, om wat voor reden dan ook, niet van de betaler ontvangt, moet jij het ook weer netjes inleveren. Maar ondertussen staat dat geld (van de bank) wel op jouw rekening en de neiging is groot om maar meteen even een schuld af te betalen of eindelijk dat schilderwerk aan je huis te laten doen.
En dan komt er een berouwvol mailtje: de man heeft helaas te snel gehandeld en krijgt toch geen toestemming van zijn chef (hè? Was het dan toch een bedrijf?) voor die tweede vertaling. Of je dus dat extra toegestuurde geld maar even wilt terugstorten via Western Union. Hij is zelfs nog zo behulpzaam om je daartoe het adres van de dichtstbijzijnde vestiging te geven.
Als je ál te goedgelovig bent, dan zou je denken: oké, jammer van die opdracht, maar ik zal hem zijn geld zo snel mogelijk terugsturen. Later blijkt dan dat de cheque vals is en vraagt de bank het geld terug. Oeps!

Snel gehandeld
Gisteren kwam ik dankzij de alertheid van de moderators van GoTranslators dus tijdig achter deze zwendelpraktijken en vanochtend ben ik naar mijn bank gegaan om erachter te komen hoe dit verder het beste kan worden opgelost. De medewerker aan de balie kon mij helaas niet veel vertellen over dit soort praktijken en moest bellen met het hoofdkantoor. Ik wacht nu op een telefoontje.FRAUDE

Frustratie
Ik ben boos! Kwaad op mezelf omdat ik er bijna was ingetrapt! Hoe kon ik, die altijd zo prat gaat op een goed intuïtief gevoel, op het punt hebben gestaan dat geld ook werkelijk terug te laten boeken??!
En ik ben pissig omdat ik dacht zo’n mooie opdracht te hebben gescoord (die ik zo hard nodig had) en ik nu zonder opdracht en zonder geld zit. Een beetje zelfmedelijden is dus ook op zijn plaats…
En ergens, in een heel klein hoekje, schuilt dan ook wel wat blijdschap, omdat ik de dans ben ontsprongen en gelukkig geen duizenden euro’s lichter ben.

Ik heb hiermee een goede les geleerd en hoop dat ik met dit verhaal kan voorkomen dat anderen de dupe worden van dit soort praktijken.

Ik heb nu overigens al twee dagen niets meer van de ‘klant’ gehoord. Zou hij nattigheid voelen? Wordt vervolgd…

“Wat doe jij nu eigenlijk?” Vertalen voor niet-vertalers

VanDale foutmeldingWanneer ik vertel wat mijn beroep is, komt men vaak met de vraag: “dus je vertaalt boeken?”. Dat is de associatie die men heeft: de vertaler die zich, gedreven door de wens cultuur en kunst om te zetten naar een een andere taal, bezighoudt met romans, gedichten en verhalen.
Eerlijk gezegd, in de vertaalwereld is de literatuur niet meer dan het topje van een ijsberg.

Wie vertaalt Dan Brown?
En literatuur is niet eens het meest lucratieve specialisme, integendeel, het tarief voor boekvertalingen is laag, anders zouden boeken onbetaalbaar worden. En het is zelfs niet het meest zichtbare. Weet jij bijvoorbeeld wie de vertalers (in veel talen) zijn van de boeken van Dan Brown? Je vindt deze informatie niet op de site van Brown zelf (die overigens wel mooi is [en]). Wel op de officiële Nederlandstalige site [nl]. En in boekrecensies wordt de vertaler vaak alleen genoemd als het boek niet beviel en het misschien ‘een slechte vertaling’ is; want aan de schrijver kan het toch niet liggen?

Ontelbare toepassingen
Behalve van cultuur – aardige gebruiken, volksverhalen en bijzondere, exotische anekdotes waarmee gepronkt kan worden – is de vertaalde tekst veelal een afspiegeling van instellingen, productieprocessen, ecosystemen, sociale omstandigheden, economische systemen, industriële ontwerpen, medische rapporten, stukjes geschiedenis en ga zo maar door. En niet te vergeten de zakelijke correspondentie en cv’s; ook al beweren veel Nederlanders dat ze in ieder geval het Engels goed beheersen.

Schaduwspelersboekomslag De onzichtbare
In de schaduw en op diverse niveaus in de keten verspreiden deze spelers van  het informatiespel feiten en knowhow onder specialisten en leken. Gaandeweg de vertalingen sijpelen noviteiten en uitwisselingen door in denkwijzen en praktijken, en ontstaan er nieuwe ideeën binnen de gemeenschap waarin ze leven. Door dit proces krijgt het nieuw geadopteerde concept niet alleen een marktwaarde maar ook een menselijke waarde. Niet altijd even vreedzaam, trouwens: een sluimerend of openlijk conflict, met de bijbehorende diplomatieke processen, propaganda en technologische ontwikkelingen, kan ook vragen om taalexperts. En dat is niet altijd zonder gevaar. Een recent voorbeeld daarvan zijn de tolken die in Afghanistan voor Nederland werkten en nu bedreigd worden door de Taliban [nl].

Medisch tolken en vertalen
Een ander voorbeeld zijn de arts en zijn buitenlandse patiënt. Voor een correcte diagnose is het van belang dat de juiste medische termen worden gebruikt. Onnodig om uit te leggen wat de financiële en vooral menselijke gevolgen kunnen zijn van een verkeerde interpretatie of vertaling.
Hieronder een ludiek filmpje over een medisch ‘vertaler’, die in dit geval natuurlijk eigenlijk een ‘tolk’ is – de termen worden nog wel eens door elkaar gebruikt.

Op mijn nieuwe website www.bastiaansen.biz [en] is een wat serieuzere video te zien over de inzet van tolken in de gezondheidszorg.
The New York Times plaatste op zijn website een artikel over het isolement waarin anderstaligen kunnen raken wanneer niemand hun taal spreekt of kan uitleggen. Een ziekte of ongeval op zich brengt al veel stress met zich mee, de eenzaamheid van niet weten wat er met je gebeurt, versterkt dit nog eens en is dus niet goed voor het genezingsproces.

Ervaring delen
Ook tussen vertalers onderling wordt overigens veel informatie uitgewisseld. Vertalers zijn doorgaans niet echt bang voor hun concurrenten (al zou dat misschien wel moeten, want de concurrentie is groot, vooral in de gangbare talen als Engels, Frans en Spaans) en delen graag informatie met elkaar, over ondernemerszaken, over taal, over vertaaltechnieken, daarvan getuigen de vele vertalersgemeenschappen op het internet en daarbuiten.
En Google maakt voor Google Translate gebruik van wat er op het web allemaal al is vertaald, en blijft het internet afspeuren om de vertalingen continu te verbeteren. Maar de menselijke invloed is (in ieder geval voorlopig) nog niet te automatiseren.

Vertalers luchten hun hart

Wat wordt er geschreven door vertalers over het vak van vertaler?

Als je deze zomer even niets te doen hebt, als je met je laptop in de zon zit, kun je eens de volgende vertalersblogs en vertaalwebsites gaan ontdekken:

NEDERLANDSTALIGE BLOGS

Avonturen van een vertalende thuiswerkmoeder
“Een vertaler is ook maar een mens”

Boekvertalers; diverse literair vertalers vertellen over bijzondere boeken die ze hebben vertaald of problemen met uitgeverijen of rond auteursrechten. ♥

Vertaalkreukels (Diets & Deutsch Vertalingen); “Het wel en wee van een zelfstandig vertaalster zonder personeel. Vertaalt uit het Duits, Frans en Engels in het Nederlands. Specialisaties: journalistiek, marketing, life-style, toerisme, financieel-economische teksten.” ♥

Vertalersnieuws (Mariëtte van Drunen, MVD Translations); “Wetenswaardigheden, informatie over relevante wetswijzigingen, tips over interessante websites en nog veel meer.” ♥

ENGELSTALIGE BLOGS

blogging shakespeare

About Translation (Peter Newmark); “Information, news and opinions about about professional translation.”

La parole exportée (Nadine Touzet); “Keeping it up in the translation/interpretation sphere.”

Blogging Translator (Phillippa Hammond); “Translation, Linguistics and Freelancing in the 21st Century.”

Brave New Words (B.J. Epstein); “A blog about translation, language, literature, and other related topics.” ♥

Dutch Translator (Olivier & Sébastien ); “News from the universe of translation and localization.”

Masked Translator; “A professional freelance translator, the Zorro of the translation blog world! Masked Translator just wants to tell it like it is about the real life of a professional translator…”

MonoPolish (Tomasz) ; “This blog is about my translation related experiences and tools.”

Musings from an Overworked Translator (Jill Sommer); “Featuring musings about my life and the translation industry.”

(Not just) Another Translator (Laurent Laget). ♥

Oversetter (Nick Rosenthal); “The title is a play on words, a literal English translation of the German word for translator – and a lesson in the need for proper translation.”

Sameday Translations

The Greener Word (Abigail Dahlberg); “Dispatches from the desk of a German-English environmental translator.”

There’s Something About Translation (Sarah Dillon);

Thoughts on Translations (Corinne McKay); about “…the translation industry and becoming a translator.”

Translate This! (Michael Wahlster); Sometimes there are no answers.

Translating & Interpreting (Terena Bell); Information about the translating and intepreting industry.

Translating Berlin (Sarah Vilece)

Translation Times (Judy and Dagmar Jenner); “The Entrepreneurial Linguists and Translating Twins blog about the business of translation from Las Vegas and Vienna.” ♥

Transubstantiation; (…) includes translation theory, translation studies, translation practice, written translation, oral interpreting and the oddities that surround the work of translators and interpreters, translator trainers, translation theorists and language scholars from around the world.

Wéb-tränslatiôns

Language Translation

Yindigo (Glenn Cain); Translation: Insights and Incites.

FRANSTALIGE BLOGS

I_think_therefore_I_blog Le dico dans la peau (Pauline Ratzé); “Un je ne sais quoi de traduction.”

L’Observatoire de la Traduction (Anyword);

Terduisache, le blog d’un traducteur en Nord (Frédéric Jacquier-Calbet); “Terduisache se veut un lieu de réflexion et d’échange sur le métier de la traduction et de l’interprétation en partant du nord de la France pour s’ouvrir vers le monde.”

Trad Online (Mathieu M, Danièl M., Vincent R.); “Blog de l’équipe…traduction, filière, clients, traducteurs, humeurs…”

Translator in Progress (Nélia Fahloun);

Transtextuel (C.P.); Babillages d’une traducteuse.

TWEETALIGE BLOGS

Translating is an art (Eng/Ned) (Percy Balemans, PB Translations); “Translating is more than simply looking up a few words in a dictionary or entering a text in a free online translation program.” ♥

Translations into French (Eng/Fra) (e2f tranlsations, inc.).

Translator’s musings (Eng/Fra) (Oleg Kuzin); “After all these years (…) it was time to share the horror stories, the near misses and the tips for all those requiring translations from English to French.”

Naked Translations (Eng/Fra) (Céline Graciet). ♥

♥ Aanbevolen (wat uiteraard niet betekent dat de rest niet interessant is)

Specialist of Generalist?

Tenzij afkomstig uit een andere sector dan de pure vertaalbranche, beginnen de meeste vertalers als generalist. Ze zijn vaak min of meer gedwongen diverse vertaalopdrachten aan te nemen, van welke aard dan ook, van een softwarehandleiding voor het leggen van pijpleidingen tot een website van een mailservice. Is dat een ideale situatie?

Niemand, en zeker geen beginner, kan overal een expert in zijn, maar een gebrek aan deskundigheid zal de niet-gespecialiseerde vertaler vroeg of laat opbreken in de vorm van verkeerd begrepen denkbeelden of onjuist gebruikte technische termen. Aan de andere kant zijn er vandaag de dag veel wetenschappelijke en technologische gebieden die elkaar overlappen, zo kun je bijvoorbeeld geen goede medische vertaler zijn zonder enigszins bekend te zijn met elektronische apparatuur, en voor een artikel over het milieu kun je enige kennis nodig hebben van chemie, meteorologie of geologie. Daarom moet de vertaler, ook al is specialisatie in bepaalde gebieden een must, ook een brede algemene kennis hebben om uitstekend werk te kunnen leveren.

Specialisten Volgens een oud gezegde weet de specialist veel over weinig zaken en leert hij steeds meer bij over steeds minder zaken, totdat hij uiteindelijk alles weet over niets. De generalist daarentegen weet een beetje van veel dingen en leert steeds minder bij over steeds meer dingen, totdat hij uiteindelijk niets weet over alles.
Welke van deze uitersten pas het best bij jou? Denk je dat specialisatie een goed alternatief is voor een brede algemene kennis?

Een specialisatie kan iets zijn waar je bent ingerold, wanneer je bijvoorbeeld uit een bepaald vakgebied komt, zoals de techniek. Maar het kan ook een bedrijfsstrategie zijn: je wilt een bepaalde markt gaan bedienen, je wilt je gaan focussen en meer duidelijkheid scheppen voor je klanten. Je kiest voor een niche om je concurrenten voor te blijven.
Wel is het dan belangrijk om jezelf als die specialist goed zichtbaar te maken. Kies er duidelijk voor en benadruk het in je communicatie-uitingen. Of dat nu je visitekaartje is, je elevator pitch, je profiel op LinkedIn of je berichtgeving op Twitter.

Veel vertalers en andere zzp’ers denken dat ze zichzelf beperken door voor een specialisme te kiezen. Dat is niet per se waar. Je kunt er best andersoortige vertalingen bij blijven doen. Maar je zult eerder worden gezien als echt deskundig, en niet alleen in de specialisatie die je hebt gekozen, maar ook als taalkundige. En als je goed blijft werken aan je netwerk zullen uit diverse hoeken gevarieerde opdrachten blijven komen.

Een paar feiten op een rijtje:

  • Er zijn verschillende gradaties in specialisatie, voor sommige zijn specifieke diploma’s vereist, andere vragen om ervaring of oefening.
  • Je kunt meer dan een specialisatie hebben. Wees dus niet bang dat je vast komt te zitten in een enkel vakgebied.
  • Er zijn altijd mensen die meer (of minder) van een bepaald onderwerp weten dan jij. Zelf specialisten weten niet altijd alles. Sommige specialisten zijn deskundiger dan andere.
  • In de loop der tijd kan de vraag naar een bepaald onderwerp veranderen. Als je je specialiseert, wees dan bereid om een andere specialisatie te kiezen wanneer de markt daarom vraagt. Laat iets los of voeg iets toe aan je ervaring.
  • De keuze voor specialisatie hoeft niet permanent te zijn. Een van de voordelen van eigen baas zijn is dat je te allen tijde kunt kiezen welke vakgebieden je als focus neemt, of welke je laat vallen.
  • Of je nu een specialist bent of een generalist, je moet altijd bijblijven. Als je ervoor kiest een generalist te zijn, betekent dat niet dat je je kennis niet meer hoeft bij te spijkeren. Je hebt er in alle gevallen baat bij als je jezelf blijft ontwikkelen door cursussen te volgen, naar conferenties te gaan of vakliteratuur te lezen.
  • De markt is groot genoeg voor zowel generalisten als specialisten. Sommige opdrachten zijn perfect voor een specialist, andere zijn beter voor iemand met een bredere kennis.
  • Op de vraag of je moet specialiseren is geen goed of fout antwoord. De keuze om te specialiseren is geheel persoonlijk.

Doordat ik ooit ben begonnen als verpleegkundige en voor diverse bedrijven in de sector heb gewerkt (medische apparatuur, farmaceutisch, enz.) heb ik gekozen voor een specialisatie in medisch vertalen, maar met een brede werkervaring ben ik van vele markten thuis.